Ušteda energije u industrijskim sistemima

Zahtevan cilj, uštede energije u industrijskim sistemima, okupio je visokokvalifikovan kadar koji je tokom godina rada i istraživanja projektovao više originalnih tehničkih rešenja koja su spoj najnovijih dostignuća u ovoj oblasti u svetu i specifične problematike u projektovanju energetskih sistema na našim prostorima.

Osnovna ideja vodilja u projektovanju je bila da se uspostavi potpuno automatizovana kontrola nad ovakvim sistemima uz minimalno učešće ljudi i maksimalnu uštedu energije. Zahvaljujući ovakvom pristupu, uspeli smo da investitorima ponudimo najracionalnija rešenja za eksploataciju ovakvih sistema, produžimo radni vek postrojenja, omogućimo veću pouzdanost korišćenja  i omogućimo brz povrat uloženih sredstava na osnovu ostvarenih ušteda (toplotne energije,  vodene pare, hemijski pripremljene vode, goriva.)

Projektovanje i izvođenje projekata, čija realizacija za osnovni cilj ima kvalitetno upravljanje energijom potvrdilo je naše mesto jednog od lidera u svetu energetike na našim prostorima.

Tehnološka rešenja

Tehnološko-konstrukciona rešenja energetskih sistema koja su koncipirana kao otvoreni sistemi bez povratka kondenzata i adekvatne regulacije pare, rekonstruišemo u zatvorene sisteme čime se postižu uštede i do 70%.

Potrebno vreme za rekonstrukciju zavisi od kapaciteta i veličine postrojenja, a traje od 1 do 6 meseci. Tehnološka rešenja produžavaju radni vek postrojenja i pouzdanost njegovog korićenja i omogućavaju povraćaj investicije već u periodu od 3 do 18 meseci.

Projekti po principu „ključ u ruke” obuhvataju sve faze realizacije, od donošenja idejnog rešenja i projektovanja sistema, preko utvrđivanja ostvarenih efekata do intenzivne edukacije osoblja investitora za korišćenje novih sistema

Izvor: igumanov.rs

Preuzela: Tamara Horti, III-2

Ministarstvo životne sredine, rudarstva i prostornog planiranja planira, da do sredine naredne godine u industriju reciklaže u Srbiji zaposli od 10.000 do 12.000 radnika.

 Plan je da se izgradi 30 reciklažnih centara za čiju će gradnju i opremanje Fond za zaštitu životne sredine izdvojiti 650 miliona dinara. Najveći broj novozaposlenih biće iz najugroženijeg sloja stanovništva. Radi se o otvaranju reciklažnih centara, gradskih ili opštinskih, u kojima će se obavljati sekundarna separacija otpada po vrstama, odnosno u kojima će se odvajati koristan otpad od nekorisnog.

Prioritet nam je izgradnja reciklažnih dvorišta, a do kraja godine izgradićemo 28 reciklažnih centara u gotovo svim gradovima Srbije. Nakon toga će se stvoriti uslovi da se vrši primarna selekcija otpada, građani će da dobijaju kese ili će se postavljati kontejneri, u kojima će se separisati otpad koji ide u reciklažu.

 To će svakako biti najvažniji korak u izgradnji reciklažnih centara u kojima će se zaposliti desetine hiljada ljudi. Naime u industriji reciklaže, pored već zaposlenih 7.000 radnika, biće stvoren ”ogroman broj radnih mesta”, koja će se ” finansirati iz nečega što se do sada u Srbiji bacalo”. Takođe biće zaposlen i određen broj inženjera – ističe ministar Oliver Dulić.

Ministarstvo životne sredine ove godine prioritet daje završetku posla na formiranju regionalnih deponija, u ovom trenutku je 20 regiona u postupku formiranja svojih deponija, a do sada je 6 regionalnih deponija završeno, koje odgovaraju evropskim standardima. Time će se u Srbiji uspešno pokrenuti industrijska grana koja do sada nije postojala.

Izvor: zelenevesti.org

Pripremila: Natalija Đorđević III-4

Vrste otpadnih voda

Prirodna ili kondicionirana voda, pošto je jednom iskorišćena za određenu namenu postaje upotrebljena ili otpadna voda. Tom prilikom u njen sastav ulazi manja ili veća količina različitih primesa – zagađivača, odnosno njene fizičke, hemijske i biološke karakteristike se u toku upotrebe toliko menjaju da ona postaje nepodobna za onu upotrebu pri kojoj je i nastala.

Domaće otpadne vode

Domaća otpadna voda predstavlja vodovodsku vodu ili prirodnu vodu približnog kvaliteta koja je upotrebljena za kuvanje, pranje ili sanitarne potrebe u domaćinstvu. Pored mineralnih i organskih materija koje su već bile prisutne u vodi čijom je upotrebom ova otpadna voda i nastala, ona još sadrži i značajne količine humanih ekskrementi, papira, sapuna i drugih sredstava za pranje, otpadaka od hrane, mineralnih otpadaka i velikog broja drugih otpadnih materijala. Najveći deo zagađivača domaće otpadne vode ipak je organskog porekla i, zbog svoje visoke energetske vrednosti, podložan je delovanju saprofitnih mikroorganizama, odnosno mikroorganizmima koji se hrane mrtvim organskim materijalom. Zato je ova otpadna voda podložna mikrobiološkoj razgradnji, odnosno truljenju. Otuda ona može imati vrlo neprijatan miris, na primer na sumporvodonik.

Za domaće otpadne vode iz čitavog jednog naselja ili grada, sa malim ili nikakvim udelom industrijskih otpadnih voda, i koje sadrže i značajan udeo otpadnih voda iz različitih ustanova i javnih institucija, često se koristi naziv sanitarne otpadne vode.

Ukoliko je za to naselje ili grad karakteristična i razvijena industrijska proizvodnja i ukoliko se i industrijske otpadne vode (uz određeni stepen obrade) ispuštaju u gradsku kanalizacionu mrežu i mešaju sa domaćim, odnosno sanitarnim otpadnim vodama, onda se tako nastala smeša naziva komunalna ili gradska otpadna voda.

Otpadne vode u čijem sastavu dominiraju humani ili životinjski ekskrementi, a koje uglavnom potiču iz nužnika, pisoara, štala i slično, nazivaju se fekalne otpadne vode.

Industrijske otpadne vode

Industrijske otpadne vode obuhvataju sve one otpadne vode koje ne vode neposredno i isključivo poreklo iz domaćinstva. Industrijske otpadne vode nastaju u fabrikama i industrijskim pogonima nakon upotrebe vode u procesu proizvodnje. Osnovna karakteristika ove grupe otpadnih voda je veoma velika raznovrsnost sastava.

Atmosferske vode

Atmosferske (kišne) vode se pojavljuju povremeno za vreme padavina ili pri topljenju snega i koje najčešće nisu značajnije zagađene. One, međutim, u toku relativno kratkog vremenskog perioda, i ukoliko se radi o takozvanom kombinovanom kanalizacionom sistemu, mogu predstavljati veliko hidrauličko opterećenje za kanalizacionu mrežu i samo postrojenje za obradu komunalnih otpadnih voda.

Jedini zagađivači ove vrste voda su inertne, mineralne materije (prašina, pesak, i slično), a u određenim periodima godine i suvo lišće, te se one najčešće mogu bez ikakve prethodne obrade ispuštati direktno u prijemne vodotoke.[1]

Kada je reč o atmosferskim vodama sa lokacija pojedinih industrijskih preduzeća, pokazalo se da one mogu biti značajnije zagađene i to uglavnom istim zagađivačima kao i industrijske otpadne vode tih istih preduzeća. Ovakve kišne vode moraju se podvrgnuti određenom stepenu obrade pre ispuštanja u vodotokove.

Infiltracione vode

Infiltracione (podzemne) vode su, u suštini, vode za koje se koriste najjednostavnija tehnološka rešenja. Ovakve vode karakteriše stabilna temperatura i odsustvo bakteriološkog zagađenja, suspendovanih materija i mutnoće i relativno nizak sadržaj organskih materija. Ovim vodama su obično svojstveni povećani sadržaji gvožđa i mangana i povećana tvrdoća. U nekim vodama iz dubokih bunara mogu biti prisutni i sumporvodonik i metan, dok druge mogu imati povećane sadržaje hlorida, sulfata i karbonata.

Sistemi za obradu otpadnih voda

Osnovni cilj obrade svake otpadne vode je njeno što potpunije oslobađanje od neželjenih komponenti – zagađivača, što se ostvaruje primenom jednog ili više osnovnih procesa obrade. Jedan ili više osnovnih procesa koji se koriste za ostvarenje određenog efekta obrade, čine liniju obrade. Više linija obrade čine sistem obrade, odnosno sistem za obnavljanje kvaliteta vode.

Parametri zagađenosti otpadnih voda

Parametri koji se koriste za određivanje sadržaja organskih materija u otpadnim vodama su:

• biohemijska potreba kiseonika (BPK)
• hemijska potreba kiseonika (HPK)
• ukupan organski ugljenik (TOC)
• Direktive Evropska unije iz oblasti zaštite voda

Direktive Evropska unije iz oblasti zaštite voda su:

• Okvirna direktiva o vodama 2000/60/EC
• Direktiva 91/271/EEC o prečišćavanju komunalnih otpadnih voda i njena dopuna Direktiva 98/15/EC
• Direktiva 91/676/EEC o zaštiti voda od zagađivanja uzrokovanog nitratima iz poljoprivrednih izvora
• Direktiva 86/278/EEC o zaštiti životne sredine, a posebno zemljišta pri korišćenju kanalizacionog mulja u *poljoprivredi
• Direktiva 76/464/EEC o graničnim vrednostima za ispuštanje opasnih supstanci u vode
• Direktiva 80/68/EEC o zaštiti podzemnih voda od zagađivanja
• Direktiva 96/61/EEC o integralnom sprečavanju i kontroli zagađivanja

Izvor:  wikipedia.org

Izvor: Kristina Ristić, II-2

Srbija šume

Gotovo svaki dan se susrećemo sa terminima: prirodni resursi, prirodni izvori, prirodni uslovi, prirodna bogatstva, prirodni potencijali itd. Prirodni potencijali su najobuhvatniji i u sebe uključuju i sve ostale. Ta dobra u prirodi su rude, ugalj, voda, zemljište, klima i među njima se nalaze i šume.

Šume prema njihovom opisu možemo posmatrati ili tumačiti kao prostor ili zemljina površina koja je prekrivena drvećem raznih vrsta i drugom vegetacijom.

Sama šuma predstavlja prirodno bogatstvo takvo kakvo je po sebi dok recimo grana privrede „šumarstvo“ ima drugačiju definiciju koja glasi: Šumarstvo je znanost i umeće dugotrajnog gospodarenja šumama kao i ostalim ekosistemima i resursima vezanih za šumu.

Ona je značajna grana u pridobijanju materijala i energije kao i u angažovanju radne snage. Šume spadaju u obnovljive resurse i taj pojam je nastao još pre nekoliko stotina godina. Kao prvi oblik energije još praljudi su koristili drva za potpalu vatre, izrade raznih pomoćnih alata, oružija itd.. Sve što im je bilo potrebno u vekovima daleko iza nas se nalazilo baš u šumama. Pored drveta ljudi su odlazili u šume kako bi išli u lov, prehraljivali sebe i svoje familije. Kasnijom evolucijom čoveka šume su počele da dobijaju druge značaje i počele su masovne seče drveta kako su se razvijale industrijske grane još početkom 19. veka. Šumarstvo tada kao nauka nije bila u postojanju, jer su područja bila bogata drvetom i koristila su se kao prvi izvor energije i sirovog materijala. Danas to više nije slučaj i veliki broj šuma u svetu je sada pod zaštitom države gde se zabranjuje njihovo uništavanje, zagađivanje, lov, itd.

Nadzor nad šumama vrše razna ministarstva koja su iste stavila pod zaštitu i osmislila ne samo zaštitu nego i način kako da se dođe do njihovog ekonomskog iskorišćenja, a da se pri tom poštuju sve tačke njihove zaštite.

Iako šume postoje oduvek i isto tako se čovek njima oduvek i koristio, šume i šumarstvo danas moraju da imaju svoje državno utemeljenje.

Šume spadaju u resurse litosfere (zemljine kore).

Kako su šume obnovljiv resurs to bi trebalo da predstavlja da se materijal iz nje može slobodno uzmati, a da ga u njoj ne bude manje, već više.

Korist od šuma ima svako – onaj koji radi u njoj, onaj koji diše njen vazduh, pije vodu, šeta šumom...Dobro je onda kada država može sve ove najbrojane osnovne delatnosti da pretvori u nešto čemu može da rukovodi i da postigne njen ekonomski značaj.

ŠUME KAO BITAN FAKTOR U INDUSTRIJI

Pored osnovnih čovekovih životnih potreba koje šume svakodnevno na jedan pasivan način pružaju, postoje šume koje služe samo za rast drveća i njihovo sečenje radi dalje industrijske obrade drveta. Drvo kao osnovna šumska sirovina, ima velik ekonosmki značaj u privredi jedne zemlje. Njene pozitivne prednosti jesu da je drvna industrija uvek aktuelna i da se od drveta dobija veliki broj gotovih proizvoda i drugih drvnih prerađevina koje brzo dolaze do krajnjih kupaca. Njen ekonomski značaj je u tome što i drvo ima neki svoj vek trajanja i potrebno je da posle određenog vremenskog perioda stare drvene predmete da zamenite sa novim. Na ovaj način dobijamo stalnu potražnju predmeta od drveta i njihovu prisutnost na tržištu.

Predmeti od drveta mogu da budu:

• Nameštaj za kućne i poslovne prostore
• Školski pribor
• Razne vrste alata
• Ogrev
• Materijali u građevini
• Ostalo

Kako bi drvna industrija bila napredna i šume učestvovale u ekonomskom značaju jedne zemlje, mora se misliti i o kvalitetu drveta koji u njoj raste odnosno uspeva. U zavisnosti od kvaliteta drveta koji raste u šumi, prilagođava se i deo industrijske grane koji isto drvo i obrađuje.

Posle seče šuma za industrijske potrebe, sledeće radnje su kompletno čišćenje prostora i priprema za nova pošumljavanja. Pošumljavanja se vrše u skladu sa potrebama i zemljištem na kojima drveće uspeva.

Na primer pored reka i na brdima ne rastu iste vrste kao i razlika u četinarskim i listopadnim drvećima.

Shodno ovome se i otvaraju industrijske zone za obradu drveta prema njihovom podneblju, što nam ukazuje da se ne mogu otvarati fabrike za preradu drveta iste namene. Ekonomski značaj u tom smislu može da postoji i kod šuma za retkim uslovima za rast odrđenih vrsta drveta gde u tim slučajevima i poterbama drugih tržišta, postoji mogućnost i izvoza osnovnih ili prerađenih drvnih sirovina.

Ovaj industrijski značaj šuma za sobom povlači i društveni značaj u pogledu zapošljavanja i daljeg naučnog razvoja šumarstva.

Industrijski deo sa sobom nosi sledeće organzacione i radne pozicije:

• Seče šuma (drvoseče, logistika prevoza)
• Obrada drveta (pilane, mašine za obradu, lagerovanje, sušare...)
• Izrade gotovih proizvoda (škart ili ostatak od prerade se koristi za dobijanje energije u većini slučajeva, moderne tehnologije – presovanje drvnih ostataka u cilju dobijanja nekih sekundarnih gotovih proizvoda)
• Trgovina gotovim proizvodima
• Rekonstrukcija terena gde su postojale šume i degradiranih šuma
• Proizvodnja šumskog semena
• Podizanje novih šuma i zasada

Danas u Srbiji šume rastu na oko 3 miliona hektara i koje poseduju oko 350 miliona tona drveta. Svake godine u našoj zemlji izraste odnosno se proizvede još oko 8 miliona tona drveta(JP „ Srbija Šume“). Ovi podaci su iz delova šuma kojima se gazduje, dok recimo delovi naše zemlje koje su pod prašumom ne proizvedu recimo ništa od toga i ona su samostalne šume.

Iz šuma kojima se gazduje takođe možemo da dobijemo podatke o kojim šumama se radi, odnosno kojim vrstama pripadaju, koje su njihove energetske vrednosti i namene. JP „Srbija Šume“ samo prosečno godišnje proizvede neto drvnih sortimenata oko 1,1 milion m3 od čega tehničkog drveta 430000m3i prostornog drveta 646000 m3.

EKONOMSKI ZANAČAJ ŠUME KAO POTREBA ČOVEČANSTVA

Šume se mogu koristiti i za mnoge druge delatnosti, tražiti njihov ekonomski značaj i pored industrijskih potreba. Kako je danas prostor u velikim gradski centrima planuo u velike tržne centre, ulice, industrijske zone kako bi se ljudi lakše zapošljavali i prilogađavali uslovima života, šume počinju da dobijaju na značaju u pogledu rehabilitacije, izletišta, turizma itd...

To su one šume koju su zaštićene od strane države iz razloga njihovog preobimnog uništavanja, ređih vrtsa biljnog i životinjskog sveta koji u njoj živi. Takve šume koje se nađu pod zaštitom imaju sledeću društvenu funkciju:

• Da očuvaju svu vegetaciju (biljni i životinjski svet)
• Proizvodnja vazduha za čovekovu okolinu
• Očuvanje prirode koja se u njoj nalazi (potoci, reke, brda...)

Međutim takve šume osim društvenog značaja nemaju ekonomski značaj. Pošto jedno iz drugog proizilazi i sam čovek je sklop prirode, sve je više šuma pod zaštitom koje se pretvaraju u nacionalne i turističke parkove.

Ekonosmki značaj leži u tome da privlače ljude iz gradova, radi promene okoline i opuštanja.

To sa sobom nosi sledeće i takve šume imaju ekomski značaj zbog:

• Vazdušnih banja
• Lov i uzgoj divljači
• Lovni i rekreativni turizam
• Ribarstvo
• Zaštita prirode
• Turistički centri
• Projektovanje, izgradnja šumskih saobraćajnica, parkova i drugih zelenih površina i drugih objekata koje služe u gazdovanju šumama

Ekonomski značaj šuma u ovom pravcu jeste danas sve popularniji i veliki broj turističkih centara se opredeljuje baš da u srcu šume izgrade komplekse hotela, šetališta, banje itd...

Ovaj sistem je direktno vezan sa turističkom granom privrede koji na planu obrazovanja u turizmu razvija još veće mogućnosti eksploatacije šuma, ali pri tom da ne narušava njihovo prirodno okruženje.

Šume pretvorene u nacionalne parkove predstavljaju takođe bitan deo u ekonomskom značaju.

Potreba da čovek i sam bude deo prirode, neophodno je da prostor jedne zemlje podeli i sa životinjskim svetom. Mnoge životinjske vrste danas su vrlo ugrožene i nalaze se pod zaštitom države.

Kako bi i ta zaštita bila adekvatna, ona zahteva stručno osposobljen kadar da se o tome brine, nagleda i održava vrste u životu i njihovom daljem razvoju i reprodukciji.

Obrazovni nivo kadra koje potreban da bi se starao o takvim vrstama otvara nove pravce u fakultativnom smislu i veći broj novih studenata i svih onih koji o tome žele više da znaju.

Zato možemo sada sa sigurnošću da kažemo da ekonomski značaj šuma ulazi skoro u sve pore društva i da je on izuzetno visok.

Bez šume ne bi bilo životinjskog opstanka, a isto tako ni čovekovog.

Prihodi od očuvanja šuma se ne mogu brojčano iskazati, jer je njihova vrednost za celokupno društvo neprocenljivo.

„Gde god drvo posečeš, tu novo zasadi“!!!

Pred nama zato stoji obaveza da obezbedimo preko 41% teritorije naše zemlje bude pod šumom. Na ovaj način poveća će se proizvodnja čistog vazduha što će doprineti boljem kvalitetu življenja naših građana. (JP „Srbije Šume“).

SAČUVAJMO ŠUME

Nemilosrdnim uništavanjem šuma na račun novih naselja i saobraćajnica, čovek ugrožava opstanak svih živih bića na Zemlji, a tad više neće biti moguće naći ekonomski značaj šuma.

Iz dana u dan sve je više stanovnika, naselja, industrijskih pogona, elektrana , toplana i na ovom polju se još uvek može naći interes u krčenju šuma i njihovom ekonomskom začaju.

Ekonomija jedne zemlje se na ovaj način razvija, ali zato ponestaje i sve je manje i manje reka, potoka, močvara, livada, biljnih i životinjskih vrsta.

Čistoća vode, vazduha, tla je žrtvovanje zarad novih štetnih tehnologija u industriji koja donosi profit.

Upravo krčenjem šuma, a posebno onoh tropskih, čovek je izazvao ogromne, štetne i dalekosežne posledice, koje ozbiljno ugrožavaju sav živi svet na Zemlji.

Šume čuvaju i pročušćavaju vodu štite od poplava i sama njihova prirodna struktura u startu štiti od velikih materijalnih katastrofa i u tome takođe možemo pronaći veliki ekonomski značaj jedne šume.

Uništavanjem šuma nastaju ekološke promene sa velikim posledicama među kojima su prvenstveno promene tla i klime, kao i nestanak mnogih biljnih i životinjskih vrsta. Tlo nakon seče šume ostaje golo i bez zaštite drveća i njihovog korena postupno odnose reke i vetrovi. Osim što je izloženo eroziji, ono u velikoj meri gubi sposobnost apsorbovanja vlage, gde se rasipa i postaje neplodno. Neplodna tla su za svaki vid ekonomskog značaja društva vrlo deficitarna i ne mogu čovečanstvu da pruže nikakvu drugu korist osim izgradnje stambenih prostora.

Osim što svojim intervencijama u prirodi čovek izaziva njihovo nestajanje, on zagađivanjem svoje okoline posredno uništava i postojeće šumske ekosisteme.

Zagađenje voda i nedostatak šuma da pročišćavaju vazduh uništava se ogroman broj svih živih vrsta u regionu.

Stoga zaključujemo da je ekonomski značaj šuma najveći i dovoljan samo u njihovoj prirodnoj egzistenciji.

Izvor: www.skolarac.net

Priredio: Albert Mesaros, II-7

Da li znate?
Osjeća se velika potreba za štednjom energije, posebno u industriji i trgovini, budući da troškovi energije čine znatan udio u sveukupnoj strukturi troškova poslovanja.

Kod razmatranja ovog programa za uštedu energije, postoji barem pet važnih elemenata koje je potrebno uzeti u obzir kako bi se došlo do uspješne provedbe:

• Dobivanje potpore od uprave
• Osnivanje baze podataka o energiji
• Pregled utroška energije
• Utvrđivanje, procjena i provedba izvedivih načina za očuvanje energije
• Nadzor, ocjena i praćenje učinaka mjera/projekata za uštedu energije

To je jasno prikazano na slici gdje je prikazan proces štednje energije na razini poduzeća.

Dobivanje potpore uprave

Za glavnu upravu je važno naglasiti razloge za štednju energije kao i odgovornost zaposlenika da predlažu i/ili provode zamisli o štednji energije, prijedloge i mjere iz njihova djelokruga.

Glavna uprava bi trebala osnovati posebnu radnu skupinu ili odbor za štednju energije. Tipski, ona se sastoji od predstavnika iz svakog poslovnog odjela s voditeljem kojeg imenuje i koji odgovara upravi. U većini organizacija, malih ili velikih, voditelj skupine za štednju energije i predstavnici iz poslovnih odjela bave se aktivnostima na štednji energije honorarno, tj. to su dodatni zadatci uz njihove normalne dužnosti i odgovornosti.

Od njih se očekuje da razmatraju mogućnosti uštede energije u različitim dijelovima poslovanja ili odjelima, te da potaknu program stalnog djelovanja na poticanju zanimanja i sudjelovanja u naporima za štednjom energije kao i u provedbi mjera za štednju energije.

Osnivanje baze podataka o energiji

Mi uvijek želimo što efikasnije trošiti energiju, smanjiti troškove proizvodnje, smanjiti greške i otpatke u proizvodnji i ostvariti dobit čak i u vrijeme visokih troškova energije.

Bitno je imati potpunu i urednu evidenciju s podatcima o potrošnji energije. Ona pomaže upravi da shvati neophodnost izrade programa za štednju energije koji usredotočuje pozornost na radnje kojima će se istražiti mogućnosti područja za štednju energije ili opravdava radnje na produktivnijem korištenju ograničene radne snage i novčanih sredstava.

Bez odgovarajuće evidencije podataka o energiji i sistemu izvještavanja, voditelj skupine za štednju energije bit će na gubitku. On neće moći djelovati efikasno. Njegove odluke mogle bi izazvati dvojbe.

Za početak, voditelj za energiju morao bi znati koliko je energije utrošeno i po kojim troškovima na nivou preduzeća. Ti se podatci mogu razvrstati prema vrsti energije i krajnjoj upotrebi. Također je potrebno znati i konačni kapacitet proizvodnje.

Kao što se može zaključiti, iz podataka će se vidjeti koji se postotak utrošene energije odnosi na naftu, čvrsta goriva i električnu energiju te koji se postotak te energije koristio za potrebe proizvodnje, neproizvodne djelatnosti, proizvodnju energije itd.

Omjer utrošene energije i proizvodnje je grubi pokazatelj intenziteta energije, tj. određenog korištenja energije, izraženog u energiji po jedinici proizvodnje. Dobar voditelj za energiju morao bi biti u stanju sniziti korištenje određene energije obzirom na ograničenja i uvjete pogonskih postrojenja.

Voditelj za energiju može potom tražiti podatke o energiji po odjelima ili odsjecima i po glavnoj opremi. Skupljanje informacija ove vrste prilično je mukotrpan posao i u većini slučajeva će zahtijevati istraživanja o tome koliko su dobro opremljeni poslovni objekti.

Kod korištenja energije u fabrici stakla, 77% energije dolazi od naftnih goriva, a 23% od električne energije. Staklo, kao gotovi proizvod predstavlja samo 63% vučenog stakla. Isto tako, 80% pogonskog goriva koristi se u peći za izradu stakla.

U čeličani, uglavnom oko polovina energije potiče od naftnih goriva, druga polovica od električne energije. Samo 30% otpada na pogonsko gorivo.

Energetski audit (pregled utroška energije)

Energetski audit je dubinsko ispitivanje sistema ili postrojenja koje troši energiju, čiji je cilj:

• utvrditi oblike energije koja se koristi,
• istražiti povijest korištenja energije podatke o troškovima,
• provjeriti tekuće podatke o energiji te preispitati radnu praksu i postupke,
• shvatiti strukturu cijene električne energije,
• ustanoviti poboljšani postupak vođenja evidencije o energiji,
• utvrditi odnos potrošnje energije i proizvodnje (tj. određenu potrošnju energije)
• otkriti moguća mjesta na kojima može doći do gubitaka energije,
• razraditi moguće mjere za smanjenje potrošnje energije.

Utvrđivanje, procjena i provedba izvedivih načina za očuvanje energije

1. Napravite popis i razvrstajte mogućnosti za uštedu energije na:
   • procese i održavanje koji zahtijevanju male novčane izdatke
   • izmjene koje zahtijevaju skromne novčane izdatke
   • izmjene koje zahtijevaju znatna ulaganja kapitala
2. Ukratko opišite inženjering zamisao ili shemu za provedbu predloženih mjera za štednju energije
3. Izradite finansijsku procjenu koja prikazuje uštede, potrebe za finansiranjem, povrat od ulaganja ili otplatu, rizik itd.
4. Ponovno razmotrite prijedloge projekta koji nisu bili uzeti u obzir za provedbu ili za dalje analize.

Nadzor, ocjena i praćenje učinaka mjera/projekata za uštedu energije

Općenito, organizacije ovoj fazi ne poklanjaju osobitu pozornost. Tek kada mjere pođu jako loše, uprava poklanja pozornost i počinje tražiti da joj se dostave pojedinosti. Direktor za energiju, bez obzira na rezultate, mora nadzirati i mjeriti učinke mjera za štednju energije. Jedan je od načina da prati:

• korištenje energije po jedinici proizvodnje po mjestu nastanka troškova
• korištenje energije po jedinici proizvodnje, na razini tvornice.

Nadalje, razmatranje učinaka složenijih promjenljivih sredstava i modela za energiju po jedinici proizvodnje:

• usporedbom produkta energije po jedinici u prethodnom radu i teoretski proizvod energije po jedinici
• promatranjem učinka mjera za štednju energije na vaše smanjenje energije po jedinici proizvodnje
• istraživanjem, utvrđivanjem i uklanjanjem uzroka povećanja do kojeg može doći u vašoj energiji po jedinici proizvodnje, kadgod je to moguće.

Prije svega, direktor za energiju mora osigurati da kanal za komuniciranje bude uvijek otvoren kako prema glavnoj upravi tako i prema onima na nižim razinama organizacije. Povremeno izvješće o napredovanju mora biti dostavljeno glavnoj upravi.

Izvor: energis.ba

Pripredio: Aleksandar Kalaji, I-2

Tajvanski istraživači su razvili punjač za mobilne telefone napravljen na osnovi vodonika koji je ekološki prihvatljiv proizvod i energedski veoma efikasan. Istraživači Instituta za istraživanje industrijskih tehnologija iz grada Hsinchu objavili su da su razvili punjač koji kao izvor energije koristi vodonik. Punjač bez asistencije bilo kakvog drugog izvora energije puni telefonsku bateriju za manje od dva sata. Istraživači posebno navode da je izum ekološki pogodan, zbog činjenice da je vodonik obnovljiv element koji se nalazi svuda oko nas, a sam proces punjenja ne ispušta nikakve štetne materije.

Izvor: Domino magazin

Kako nam etiketa utiče na percepciju

Stavljanje oznaka organske hrane na sasvim obične namirnice vara potrošače da kupuju nešto zdravije, ukusnije i manje kalorično, kažu naučnici. Etiketa na nas utiče mnogo jače nego neka vest o zdravoj ishrani – percepcija ukusa, kalorija i vrednosti je značajno drugačija kada hranu smatramo “organskom”.

Naučnici su ispitali 115 osoba koje su nasumično izabrali iz šoping centra da učestvuju u istraživanju. Potom su od njih zatražili da ocene tri para proizvoda: dva jogurta, dva kolača i dve kesice čipsa. Jedan iz svakog para je imao oznaku “organsko” a drugi “običan”.

Učesnici nisu znali da je je svaki od dva proizvoda u paru bio identičan drugom. Od volontera je traženo da ocene ukus i kalorije u svakoj namirnici i procene koliko bi novca dali za svaki. Takođe, u upitniku su odgovarali o potrošačkim i ekološkim navikama. Iako je hrana bila potpuno ista, “organske” oznake su značajno uticale na percepciju ljudi.

Keks i jogurt su imali manje kalorija sa etiketom “organsko” i ljudi su bili voljni da plate do 23, 4% više! Takođe, volonteri su rekli da se vidi da imaju manje masti kad su ih probali, a “organski” kolači i čips su ocenjeni kao zdraviji.

Etiketa je čak prevarila i njihov ukus: tako su “organski” čips i jogurt morali da budu ukusniji. Nasuprot tome, obični keks je bio ukusniji jer su ljudi navikli da takva zdrava hrana uglavnom nije ukusna. Međutim, naučnici su otkrili da oni koji redovno kupuju organsku hranu, čitaju etikete i recikliraju jesu manje podložni ovom lažnom efektu.

Izvor: Domino magazin